Hơn 70 ngôi đình khu phố cổ bị
Hồ hết các ngôi đình bây giờ là nơi ở của các hộ dân sống, kinh doanh chen chúc: Đình Du Vũ (42 Hàng Da) giờ thành quán cà phê; đình Cổ Tân (166 Trần Quang Khải) giờ thành ngân hàng; đình Hoa Thị (90B Hàng Đào) giờ thành shop thời trang; đình Yên Nội (33 Hà Trung) giờ thành hiệu vàng… Đau lòng hơn là phần hậu cung của đình Hàng Quạt (số 4 Hàng Quạt), thờ ông tổ nghề quạt nay thành.
Tôi đã chụp được 71 trong tổng số 74 đình mà tôi biết. Ông Nguyễn Thế Sơn khẳng định: "Tôi có đủ tài liệu để xác tín những địa điểm.
Biến dạng Đáng chú ý nhất trong số các trưng bày tại triển lãm là dự án "Tôi đi tìm ngôi nhà chung" do giảng sư Đại học Mỹ thuật Hà Nội Nguyễn Thế Sơn thực hành. Quá trình hình thành và lụi tàn của những ngôi đình ấy trước những đổi thay (cũng có thể gọi là "mất chất") của tỉnh thành".
Ký ức về đình làng phải "Tôi đi tìm ngôi nhà chung" của Nguyễn Thế Sơn nói về thực trạng của những ngôi đình, thì xếp đặt video "Miền ký ức" của Lê Trần Hậu Anh lại đề đạt 3 dạng khác nhau của con người khi tiếp cận với đình làng.
Còn "Mái đình xa lạ" của Phạm Duy có lẽ rất gần với những người trẻ giờ… Như Phạm Duy tâm sự: "Hình ảnh ngôi đình trong ký ức của tôi là một cái gì đó vừa thân quen, vừa xa lạ. Sắp đặt "Ký tự" của Đặng Thị Khuê lại bài trí các kết cấu bên trong một ngôi đình cổ giúp người xem mường tưởng cụ thể các giải pháp kỹ thuật không gian thẩm mỹ của người xưa.
Triển lãm "Đối thoại với đình làng" do giám tuyển, nhà nghiên cứu phê bình mỹ thuật Bùi Thị dâu rượu khởi xướng với sự tham gia của 11 nghệ sĩ. Ngoài ra, trong quá trình tìm hiểu, tôi cũng tìm gặp nhiều vị trước đây, nghe họ kể chuyện về từng ngôi đình cổ.
Tác giả Nguyễn Thế Sơn chia sẻ: "đích của tôi là ghi lại sự biến đổi của mặt tiền một ngôi đình. Có thể là câu hỏi về sự xuống cấp, câu hỏi về sự cần thiết trong việc bảo vệ, hay suy tôn những nét đẹp của di sản văn hóa dân tộc trong cuộc sống đương đại… để từ đó, người đương thời tìm hiểu lại lịch sử, những giá trị bị quên lãng.
Có nhẽ vì tôi sống cách xa những ngôi đình, chỉ còn một tẹo ký ức ngày nhỏ về một "ngôi nhà lớn"". Đó là 71 bức ảnh, tựa như 71 câu chuyện buồn của những ngôi đình làng ở khu vực phố cổ Hà Nội. 3 video được đặt trong bộ não người với hình ảnh những lễ hội có thể in đậm trong tâm tưởng; hay vẻ đẹp của những mái đình, của nghệ thuật chạm khắc cũng trở thành rất ấn tượng trong ký ức người xem và cũng có thể văn hóa đình làng chỉ còn là những ký ức mờ nhạt như hình ảnh thoáng qua, chập chờn, không rõ nét, thậm chí bị nhiễu sóng.
Hơn thế, qua mỗi bức ảnh, tác giả còn muốn cho mọi người thấy những ngôi đình cổ kính xưa đã biến đổi ra sao qua các bước thăng trầm của lịch sử, cũng như thái độ ứng xử của con người với những "di sản về vật chất và ý thức" đó. Nhà nghỉ. Đình Hàng Quạt tại số 4 Hàng Quạt (Ảnh do Ban Tổ chức cung cấp). Khi nghiên cứu thực tế, tôi thấy chỉ còn lại 1/3 trong số những đình này còn nhìn thấy hình hài, chứ 2/3 còn lại đã bị biến dạng.
Không những bị biến dạng mà còn bị biến mất và bị thay thế bằng nhiều công trình khác". Các nghệ sĩ đã mất một năm để hoàn tất hơn 50 tác phẩm ở nhiều loại thể: Tranh, ảnh, sắp đặt, trình diễn âm thanh, video nghệ thuật.
Những người chung tay mở cuộc triển lãm kỳ công này hy vọng, trực giác và sự giao cảm sẽ đưa người xem vào một thế giới mường tượng khiến họ tự đặt ra nhiều câu hỏi can hệ đến di sản đình làng.
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét